گروه داعش در افغانستان علاوه بر جنگ‌جویان افغان، شمار زیادی از جنگ‌جویان خارجی را نیز به تشکیلات خود اضافه کرده است. پاکستانی‌ها که همواره از گزینه‌های اصلی داعش خراسان برای رهبری شمرده می‌شوند، پس از دو دوره رهبری این شاخه داعش، اکنون نیز نقش قابل ملاحظه در شورای "لجنه" دارند. این شورا مرجع تصمیم‌گیرنده داعش خراسان است و تصامیم رهبر این شاخه را ارزیابی و نهایی می‌کند.
 
همچنین با وجود کشته شدن شماری از فرماندهان پاکستانی داعش در افغانستان، برخی از پاکستانی‌ها هنوز به‌عنوان امیران برخی از ولایت‌ها، از جمله کنر و لغمان، فعالیت می‌کنند. این در حالی است که جنگ‌جویان ازبکستانی جندالله نیز وارد تشکیلات داعش خراسان شده‌اند. یافته‌های ما نشان می‌دهد که اعضای ازبکستانی گروه جندالله پس از ترور رهبرشان توسط طالبان، با حدود دو هزار جنگجو برای گرفتن انتقام؛ با گروه داعش بیعت کرده و وارد تشکیلات خراسان این گروه شده‌اند. این در حالی است که داعش خراسان تلاش‌هایی برای جذب جنگ‌جویان پاکستانی و ازبیکستانی را افزایش داده است. رهبری این شاخه داعش همچنین تلاش دارد که جنگجویان اوزبیک‌تبار ناراضی طالبان را نیز وارد تشکیلات خود کند.
 
جغرافیای فعالیت داعش خراسان، بخش‌هایی از افغانستان، ایران و همچنین پاکستان را شامل می‌شود. به تازگی فعالیت این گروه بیشتر شده و حملاتش را به آسیای مرکزی نیز گسترش داده است. آخرین آمار نشان می‌دهد که شاخه خراسان داعش هم اکنون بین چهار تا ده هزار جنگ‌جو در افغانستان دارد.  به نظر می‌رسید که با توجه به جغرافیای داعش خراسان، بیشتر اعضای آن دارنده تابعیت افغانستان بوده و در پُست‌های کلیدی این گروه نیز حضور دارند.

با این حال اعضای کلیدی داعش خراسان را جهادگرایان خارجی تشکیل می‌دهند؛ افرادی که به دلیل نارضایتی از سایر گروه‌های جهادگرا، از جمله طالبان افغانستان و پاکستانی، با داعش بیعت کرده‌اند. برخی از اعضای القاعده نیز با داعش ارتباط دارند که با توجه به حضور این گروه در افغانستان، حتی با این گروه بیعت کرده اند.
 
با وجود حضور شماری از جنگ‌جویان افغان در ترکیب داعش خراسان، این شاخه را برای اولین بار طالبان ناراضی پاکستانی در خاک افغانستان اساس‌گذاری کردند. حافظ سعید اورکزی، فرمانده پیشین طالبان پاکستانی، در اکتوبر ۲۰۱۴ به دلیل نارضایتی از طالبان افغان و پاکستانی، از عضویت تی‌تی‌پی خارج شد و با داعش بیعت کرد. اورکزی برای حدود یک‌ونیم سال به‌عنوان رهبر شاخه خراسان داعش فعالیت کرد، سرانجام در آگست ۲۰۱۶ توسط نیروهای امریکایی کشته شد. پس از یک سال رهبری این گروه توسط عبدالحسیب لوگری، رهبری داعش خراسان دوباره به جنگجویان پاکستانی رسید. در آن زمان عبدالله اورکزی مشهور به اسلم فاروقی این مسئولیت را از اپریل ۲۰۱۷ عهده‌دار بود تا این‌که سرانجام در سال ۲۰۲۰ توسط نظامیان پیشین امنیت ملی بازداشت و زندانی شد.
 
از آن زمان تا حال، برخی از جنگ‌جویان ناراضی طالبان پاکستانی عضویت شاخه خراسان داعش را دارند و به‌عنوان فرمانده، نقش اساسی در جنگ کنونی داعش خراسان را ایفا کرده‌اند. حتی برخی از «امیران» شاخه خراسان داعش در افغانستان نیز جنگ‌جویان پاکستانی‌اند. از این میان، قاری فاتح به‌عنوان امیر داعش خراسان در کنر فعالیت می‌کرد. طالبان در فبروری سال جاری با نشر تصاویری اعلام کردند که وی را در کابل کشته اند و آن زمان گفت که قاری فاتح رئیس اطلاعات و عملیات داعش خراسان بود. طالبان حتی از وی به‌عنوان مسئول حملات بر مساجد و اماکن دیپلماتیک نام بردند.
 
در ادامه؛ گروه طالبان بار دیگر اعلام کردند که جنگ‌جویان طالب یک فرمانده گروه داعش به نام تراب باجوری را در لغمان کشته‌ اند. این فرمانده پاکستانی به‌عنوان «امیر» شاخه خراسان گروه داعش در لغمان فعالیت داشت و از افرادی شمرده می‌شد که در کنار حافظ سعید اورکزی، عضویت داعش را گرفته بود. باجوری سابقه نظامی طولانی داشت و از جمله کسانی به شمار می‌رفت که سبب نفوذ گسترده داعش در ولایت کنر شده بود. طالبان او را عضو مهم شاخه داعش خراسان در افغانستان خوانده بودند. این‌گونه موقف‌گیری‌های طالبان نشان می‌دهد که جنگ‌جویان پاکستانی از ستون‌های اصلی داعش خراسان هستند و در افغانستان زیر کنترل طالبان حضور فعال دارند.
 
در حال حاضر اسدالله اورکزی، دیگر فرمانده برجسته پاکستانی شاخه داعش خراسان است. او به‌عنوان امیر داعش در ولایت لغمان فعالیت می‌کند و عضویت شورای لجنه را نیز دارد. این شورا رهبری شاخه داعش خراسان را عهده‌دار است و اعضای آن در مورد فعالیت‌های این گروه در «حوزه خراسان» تصمیم می‌گیرند. فرماندهان داعش خراسان، به‌ویژه فرماندهان پاکستانی که اکنون نیز عضویت فعال داعش را دارند، از اعضای فعال شورای لجنه هستند. قاری فاتح نیز عضویت این شورا را داشت و برای آینده داعش خراسان تصمیم می‌گرفت. همچنین سیف‌الله اورکزی به‌عنوان یک تن از فرماندهان برجسته شاخه داعش خراسان، عضو شورای لجنه است.
 
به این ترتیب جنگ‌جویان پاکستانی از اعضای فعال شاخه داعش خراسان هستند که در افغانستان حضور دارند و دست‌کم در کنار تجربه دو بار رهبری این شاخه داعش، به‌عنوان امیران در ولایت‌ها و همچنین فرماندهان نظامی و اطلاعاتی، مصروف فعالیت‌اند.
براساس معلومات دیگر، داعش خراسان به‌شدت در تلاش است تا بر شمار جنگ‌جویان پاکستانی‌اش بیفزاید. این شاخه داعش موضوع بیعت جنگ‌جویان پاکستانی را بخشی از برنامه‌های آینده‌اش قرار داده است. در این روند، افرادی که از شرایط فعالیت با طالبان پاکستانی ناراضی‌اند، جذب داعش می‌شوند تا در شرق افغانستان و نقاطی از پاکستان فعالیت‌های این گروه را گسترده‌تر سازند. گفتنی است که بیشتر اعضای پاکستانی شاخه خراسان داعش به علت نارضایتی از گروه‌های قبلی خود جذب این گروه شده‌اند و با توجه به میزان بالای نارضایتی‌ها، افزایش شمار جنگ‌جویان پاکستانی داعش محتمل است.
 
جنگ‌جویان ازبیکستانی ‌جندالله و فعالیت به‌عنوان شاخه‌ای از تشکیل داعش خراسان نشان می‌دهد که این دسته نیز در شمال کشور به داعش خراسان پیوسته‌اند. براساس اطلاعات واصله به خبرگزاری جمهور، در حال حاضر به ‌‌جز بخش کوچکی از افراد، بیشتر فرماندهان و جنگ‌جویان اوزبیکستانی آن وارد تشکیلات داعش خراسان شده‌اند. داعش یک بخش گروه جندالله که متشکل از جنگ‌جویان اوزبیک در شمال افغانستان است را وارد تشکیلات خود کرده است. به این ترتیب، ملا سعد، از اتباع اوزبیکستان، به‌عنوان رهبر این گروه در تشکیلات داعش خراسان و اسامه غازی ازبیکستانی به‌عنوان معاونش آغاز به کار کرده‌ اند. افزون بر این دو رهبر گروه جندالله، حدود دو هزار جنگ‌جوی این گروه و صدها تن از حامیان‌شان در ولایت‌های تخار، کندز، بدخشان و فاریاب نیز بخشی از داعش خراسان شده‌اند.
 
این تحول اساسی پس از آن شکل گرفت که اعضای ازبیکستانی گروه جندالله نسبت به نیت رژیم طالبان بی‌باور شدند. جنگ‌جویان ازبیکستانی در سقوط شمال به دست طالبان نقش عمده داشتند، اما پس از حاکم شدن طالبان، رهبری و اعضای جندالله با بی‌مهری آنان مواجه شدند. در کنار این، افراد طالبان برای کنترل این گروه، حتی به ترور برخی از رهبرانش نیز اقدام کردند که عثمان غازی، از مهاجران ازبکستانی که در زمان حاکمیت استاد ربانی با پنجهزار تبعه ازبیکستان وارد افغانستان شده بود، در ادامه براساس درخواست عبدالمالک ریگی، عضو گروه جندالله شد. ریگی در آن زمان از رهبران جندالله بود که در ایران فعالیت می‌کرد و بعدها پس از بازداشت توسط ایران، اعدام شد.
 
عثمان غازی اما پس از سقوط حاکمیت اول طالبان، به پاکستان رفت تا حملات چریکی گروهش برضد حکومت پیشین را در کنار طالبان افغان مدیریت کند. او براساس دستور ملا محمدعمر، با صدها عضو این گروه به زابل برگشت و در سال ۲۰۱۶ تصمیم گرفت که در مشوره با برخی رهبران طالبان، بطور غیررسمی با داعش بیعت کند. ظاهراً این اقدام بخشی از ساخت پرونده برای حذف وی بود؛ زیرا عثمان در هفته‌های پس از آن، هدف کمین شماری از فرماندهان طالبان قرار گرفت و با یک همسر و شماری از کودکانش در مسیر راه زابل کشته شد. این اقدام سبب شد که اسامه غازی، پسر او، با ۱۵۰ عضو دیگر جندالله از زابل که محل حضور پدرش بود، به قندهار و بعد به بدخشان برود و سپس آن‌جا را نیز ترک کند. او اما منتظر انتقام‌گیری از طالبان بود تا این‌که در ادامه پس از تسلط دوباره طالبان، با همه اعضای گروهش به داعش پیوست. این در حالی است که داعش از اعضای جندالله در گسترش فعالیت‌هایش به آسیای مرکزی استفاده کرده است. به‌گونه نمونه، یک عضو این گروه که در گذشته تحت فرماندهی صلاح‌الدین ایوبی از قومندان های طالبان در فاریاب فعالیت داشت، بر ازبیکستان حمله راکتی انجام داد.
 
از سوی دیگر، داعش خراسان تلاش برای بیعت گرفتن از صلاح‌الدین ایوبی، فرمانده ازبیک‌تبار و ناراضی طالبان را بیشتر کرده است. وی رابطه نزدیک با جنگ‌جویان سمت شمال دارد و به نظر می‌رسد که می‌تواند رابطه داعش با برخی دیگر از گروه‌های مسلح در تاجیکستان و شمال افغانستان را برقرار کند. همچنین داعش با توجه به برنامه‌هایش در راستای گسترش فعالیت به آسیای میانه، در پی ارتباط بیشتر با جنگ‌جویان ازبیکستانی است. این تلاش به نحوی ارتباط این گروه با برخی از فرماندهان و جنگ‌جویان حرکت اسلامی ازبکستان را نیز برجسته می‌سازد.
 
این در حالی است که براساس معلومات واصله به خبرگزاری جمهور، داعش پیشتر برای تاجیکستان نیز مسئول تعیین کرده است. این گروه افزون بر خراسان، به شبه‌قاره هند نیز توجه جدی دارد. براساس یافته‌ها، رهبری داعش در اواسط ۲۰۲۲ به اعضایش در «ولایت هند» دستور داده است که فعالیت‌شان در هند و پاکستان را تشدید بخشند. ابوالحسن الهاشمی قرشی، رهبر آن زمان داعش عراق و شام، از شیخ زبیر احمد، والی داعش در هند خواستار تغییرات مثبت در آن جغرافیا شده بود. در ادامه شیخ زبیر احمد براساس همان دستور، تصمیم گرفته بود که بخش تبلیغاتی‌اش را فعال کند و از طریق تلگرام، فعالیت‌هایش را انجام دهد.
 
با توجه به تغییرات اخیر داعش و پیوستن متواتر جنگ‌جویان خارجی در تشکیلات خراسان این گروه، به نظر می‌رسد که این گروه برنامه‌های مهمی برای اعمال نفود و عملیات بیشتر در «ولایت خراسان» دارد. پیشتر، معلومات نشان می‌داد که داعش خراسان در پی تصرف ولایت کنر نیز بوده؛ موردی که پس از ارزیابی شورای لجنه، فعلا به تاخیر افتاده است.