در مقابل، کسی که تحت فشار است «مثل ایران» اگر بتواند فشار را مدیریت کند، آن را پخش کند و جامعه را در حالت قابل تحمل نگه دارد، عملاً بازی را طولانی می کند. در این حالت، زمان به یک سلاح تبدیل می شود. در مدت 3 ماه حضور مردم در خیابان ها و راهپیمایی های گسترده در حمایت از نظام، بسیار موثر بوده و اگر همچنان ادامه پیدا کند و مردم مانند گذشته سختی ها را تحمل کنند، ایران می تواند دشمنانش را به عقب براند.
نکته مهم اینجاست هر چند حضور مردم پر شور بوده اما به باور من صرفا طولانی کردن بازی به تنهایی به معنای پیروزی نیست. فقط یعنی از باخت فوری جلوگیری شده است. در یک جنگ فرسایشی، زمان مثل یک شمشیر دو لبه عمل می کند. هم می تواند طرف تحت فشار را نجات دهد، هم اگر درست مدیریت نشود، همان طرف را از درون فرسوده کند.
برای اینکه زمان همچنان به نفع ایران عمل کند، فقط حضور در خیابان ها کافی نیست. خیابان مثل موج است. بالا می آید، تاثیر می گذارد، اما نمی تواند برای همیشه در همان شدت باقی بماند. چیزی که تعیین کننده است، زندگی روزمره مردم است. یعنی آیا مردم در خرید کالاهای اساسی، هزینه درمان و کار، هنوز می توانند دوام بیاورند یا نه. اگر این بخش مدیریت نشود، حتی قوی ترین حمایت های خیابانی هم بهتدریج کم اثر می شوند.
به عنوان مثال، تصور کنید یک تیم فوتبال فقط در دقایق اول بازی خیلی هجومی و پر انرژی ظاهر شود، اما در ادامه از نظر بدنی و تاکتیکی افت کند. آن انرژی اولیه مهم است، اما بازی را نمی برد. برنده تیمی است که ۹۰ دقیقه مدیریت کرده و دوام بیاورد، نه فقط ۱۰ دقیقه اول را.
در اینجا هم ماجرا همین است. اگر فشار اقتصادی به شکلی مدیریت شود که شوک های ناگهانی ایجاد نکند و مردم احساس کنند اوضاع سخت است اما قابل تحمل است، جامعه وارد فاز دوام می شود. اما اگر فشار از حدی عبور کند و امید به بهبود کاهش پیدا کند، همان جامعه ای که امروز در خیابان است، ممکن است فردا به جای حمایت فعال، به سکوت و خستگی برسد. این تغییر خیلی آرام اتفاق می افتد، اما اثرش عمیق است.
در کنار این ها، یک عامل تعیین کننده دیگر هم وجود دارد و آن بازی دیپلماسی و تخصص است. به نظرم جمهوری اسلامی متخصصان و کارشناسان بسیار ماهر و با تجربه ای در زمینه داخلی و روابط خارجی دارد که می توانند همین طور انسجام ملی و از طرفی دیپلماسی را مدیریت کنند. اگر تیم های مذاکره و تصمیم گیران داخلی بتوانند از این زمان استفاده کنند، معادله عوض می شود. در این حالت، زمان فقط صرف تحمل فشار نمی شود، بلکه تبدیل می شود به فرصت برای تغییر زمین بازی. درست مثل تیمی که فقط دفاع نمی کند، بلکه صبر می کند تا در لحظه مناسب ضد حمله بزند.
فشار طولانی اگر به نتیجه نرسد، کم کم برای طرف مقابل هم بی معنا می شود. یعنی امریکا به نقطه ای می رسد که ادامه این مسیر، هزینه دارد اما دستاورد ندارد. در اینجا معمولاً اتفاق مهم می افتد. نه عقب نشینی آشکار، بلکه تغییر مسیر. یعنی تلاش برای رسیدن به یک توافق، کاهش تنش، یا بازتعریف هدف ها.
در تحلیل قبلی خود با عنوان: فشاری که می آید و نتیجه ای که نمی آید نوشتهام، آمریکا به عنوان یک قدرت جهانی، نمی تواند برای مدت طولانی در یک وضعیت پرهزینه و بی نتیجه مثل جنگ یا محاصره باقی بماند، چون همزمان باید چندین بحران دیگر را مدیریت کند. در مقابل، ایران با وجود فشار های اقتصادی، نشان داده که می تواند این وضعیت را تحمل کند و خود را با آن تطبیق دهد. به همین دلیل، اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال اینکه آمریکا زودتر به فکر تغییر مسیر بیفتد بیشتر است.
بنابراین اگر ایران بتواند هم فشار را مدیریت کند، هم امید را حفظ کند و هم در میدان دیپلماسی همینطور فعال باشد، زمان می تواند آمریکا را به این جمع بندی برساند که این بازی دیگر بهصرفه نیست و باید مسیر دیگری انتخاب کند.
لذا، نتیجه این بازی را نه صرفا خیابان به تنهایی تعیین می کند، نه صرفاً فشار اقتصادی. آنچه تعیین کننده است، ترکیب این عوامل است: مدیریت فشار، حفظ امید اجتماعی و استفاده هوشمندانه از زمان. تاکنون ایران به درستی این عوامل را مدیریت کرده. اگر این ترکیب همچنان درست عمل کند، زمان از یک تهدید به یک فرصت تبدیل می شود. فرصتی که می تواند آمریکا را به تغییر مسیر و عقب نشینی وادار کند.
خبرگزاری جمهور- مهدی حسینی
