​کابل-خبرگزاری جمهور
یافته‌های اختصاصی خبرگزاری جمهور از لایه‌های درونی و ساختار نظامی طالبان پرده از یک تبعیض سیستماتیک، بی‌اعتمادی عمیق و خلع سلاح سازمان‌یافته جنگجویان تاجک‌تبار و ازبیک‌تبار توسط رهبری وزارت‌های داخله، دفاع و استخبارات این گروه برمی‌دارد؛ امری که به باور کارشناسان، نشان‌دهنده هراس هسته سخت قدرت از قیام‌های درون‌ساختاری علیه یک حکومت تک‌قومی است.
 
​بر اساس این یافته‌ها، در حالی که نزدیک به پنج سال از سلطه مجدد طالبان بر افغانستان می‌گذرد، تفاوت فاحشی در نوع تجهیز و تسلیح نیروها بر اساس مؤلفه‌های قومی شکل گرفته است. اغلب جنگجویان پشتون‌تبار مجهز به پیشرفته‌ترین تسلیحات غنیمتی امریکایی از جمله تفنگ‌های هدایت‌شونده ام۴ (M4)  و سلاح‌های مدرن روسی هستند، اما در مقابل، جنگجویان غیرپشتون عموماً با کلاشینکف‌های فرسوده روسی و تسلیحات ساخت «دره آدم‌خیل» پیشاور روانه پوسته ها می‌شوند. در این میان، تنها در موارد استثنایی و معدود، محافظان برخی از مقامات تاجک‌تبار طالبان اجازه حمل سلاح‌های امریکایی را دارند.
​
پاسگاه‌های خالی از مهمات؛ با شش گلوله ما را اسیر می‌کنند
خبرنگار خبرگزاری جمهور در یک گفتگوی اختصاصی با دست‌کم سه تن از جنگجویان تاجک‌تبار طالبان، ابعاد تکان‌دهنده‌ای از این وضعیت را آشکار کرده است. این منابع تأیید می‌کنند که علاوه بر فرسودگی شدید تسلیحات، با کمبود شدید مهمات مواجه هستند.
​
یکی از این جنگجویان به «جمهور» گفت: ​«در یک پاسگاه امنیتی با تشکیلات حداقل ۸ نفر، تنها ۳ تا ۵ میل اسلحه وجود دارد. هر اسلحه نیز بیشتر از دو شاجور (خشاب) مرمی ندارد. اسلحه ما به قدری کهنه و فرسوده است که شاید پس از شلیک شش گلوله، گیر کند. اگر در چنین وضعیتی دشمن به ما حمله کند، ما دست‌بسته اسیر خواهیم شد.»
 
​تله‌ی امارت؛ از خرید اجباری اسلحه تا اخراج تحت عنوان عناصر نامطلوب

این جنگجویان در بخشی از اعترافات خود به خبرگزاری جمهور می‌گویند که رهبری طالبان در مرحله اول با یک طرح فریب‌کارانه، صفوف غیرپشتون را تخلیه اطلاعاتی و تسلیحاتی کرد. به آن‌ها گفته شده بود که هرکس در نظام امارت کار می‌کند باید اسلحه شخصی خود را خریداری کند. با این ترفند، جنگجویان غیرپشتون سلاح‌های مدرن خریدند و آن‌هایی که اسلحه اضافی داشتند، برای تامین مخارج به دیگران فروختند. به این ترتیب، تسلیحات باکیفیت و اضافی از دست آن‌ها خارج شد.
 
​پس از تثبیت قدرت، طالبان در گام بعدی نه تنها سلاح‌های جدید را از این نیروها پس گرفتند و به آن‌ها تسلیحات اسقاطی تحویل دادند، بلکه بسیاری از این افراد را تحت عنوان «عناصر نامطلوب» و نامطمئن از بدنه نظام اخراج و تسلیحات‌شان را مصادره کردند.

فرار «جمعه‌خان فاتح» به کوه؛ واقعیت پشت پرده چیست؟
 
​نارضایتی در صفوف غیرپشتون‌های طالبان اکنون به اوج خود رسیده است. بسیاری از این جنگجویان خود را «پیش‌مرگ» و قربانی نظامی می‌دانند که در ساختار کلان آن هیچ جایگاه، سهم و اعتمادی ندارند.
​
یکی از جنگجویان تاجک‌تبار طالبان صبح امروز (یکشنبه ۱۴ سرطان ۱۴۰۵) در گفتگو با خبرنگار جمهور، علت اصلی عقب‌نشینی و فرار «جمعه‌خان فاتح» (از فرماندهان برجسته غیرپشتون) از دست نیروهای قندهاری به دل کوه‌ها را نداشتن اسلحه کارآمد عنوان کرد.
​
وی تصریح کرد: ​«جمعه‌خان فاتح به خوبی می‌داند که اگر ده‌هزار نیروی مسلح هم تحت امر خود داشته باشد، اسلحه و مهمات آن‌ها به قدری ناکارآمد و محدود است که در صورت درگیری، حتی توانایی شلیک ده‌هزار گلوله به سمت قندهاری‌ها را نخواهند داشت.»
​این جنگجو هشدار داد که در صورت شکل‌گیری یک مقاومت جدی یا فشار بیرونی بر طالبان، رهبری این گروه بار دیگر از جنگجویان غیرپشتون به عنوان خط مقدم و گوشت دم توپ (پیش‌مرگ) استفاده خواهد کرد تا خود آسیب نبینند.
 
​ تکرار تاریخ؛ از «پروسه دایاک کرزی» تا «استراتژی انحصار طالبان»
​
این منبع طالبان، سیاست فعلی طالبان را با دوران حامد کرزی مقایسه کرده و می‌گوید: ​«شک نکنید که پشتون‌های ایدئولوژیک بسیار باریک‌بین و برنامه‌ریزی‌شده عمل می‌کنند. همان‌طور که حامد کرزی پس از روی کار آمدن، فرماندهان جهادی غیرپشتون را تحت عنوان پروسه "دایاک" (برنامه انحلال گروه‌های مسلح غیرقانونی) خلع سلاح کرد و با تضعیف خطوط دفاعی شمال و غرب، ناخواسته زمینه را برای بازگشت دوباره طالبان فراهم ساخت؛ این بار طالبان خود وارد عمل شده‌اند. آن‌ها جنگجویان غیرپشتون خود را پیش از وقوع هر حادثه‌ای خلع سلاح کرده یا اسلحه فرسوده در اختیارشان گذاشته‌اند تا مطمئن شوند این نیروها در آینده توانایی قیام علیه حکومت تک‌قومی و متمرکز قندهار را نخواهند داشت.»
​
یافته‌های خبرگزاری جمهور نشان می‌دهد که این گسست قومی و مسابقه برای خلع سلاح خاموش، انبار باروتی در درون ساختار نظامی طالبان ایجاد کرده است؛ انبار باروتی که شاید در نخستین تکانه‌های سیاسی یا نظامی در افغانستان، صفوف امارت را از درون متلاشی کند.
 
شاهین‌ علیزاده- خبرگزاری جمهور